รากฐานของสถานศึกษา
จากโรงเรียนหัตถกรรม สู่ วิทยาลัยเทคนิคพระนครศรีอยุธยา
วิทยาลัยเทคนิคพระนครศรีอยุธยาแต่เดิมตั้งอยู่ที่บริเวณเพนียดคล้องช้าง ตำบลสวนพริก แต่ชาวบ้านทั่วไปมักนิยมเรียกว่าตำบลเพนียด อำเภอกรุงเก่าหรืออำเภอพระนครศรีอยุธยาในปัจจุบัน ตัวอาคารเรียนใช้ตัวตำหนักของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ามหามาลา กรมพระยาบำราบปรปักษ์ ซึ่งเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
ในปีพุทธศักราช ๒๔๘๑ ได้เปิดสอนเป็นโรงเรียนหัตถกรรมโดยใช้ตำหนักเป็นอาคารเรียน มีลักษณะเป็นสถาปัตยกรรมตะวันตกทรงมะนิลา จำนวน ๑ หลัง และสร้างโรงฝึกงานเป็นโรงงาน มีหลังคามุงด้วยจาก จำนวน ๓ หลัง สร้างล้อมรอบตัวตำหนักไว้ เปิดรับนักเรียนที่จบชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ (ป.๔) มาเข้าเรียนในชั้น ม.๑ และ ม.๒ และ ม.๓ โดยเปิดสอนใน ๓ แผนก ประกอบด้วย แผนกช่างไม้ แผนกช่างปั้นและแผนกช่างต่อเรือ
ในปลายปีพุทธศักราช ๒๔๘๑ ส่วนราชการได้โอนย้ายโรงเรียนหัตถกรรมมาสังกัดกรมอาชีวศึกษา และได้แยกแผนกช่างไม้ช่างปั้นมาเรียนที่ตำบลท่าวาสุกรี (สถานที่ตั้งในปัจจุบัน) ใช้ชื่อใหม่ว่า “โรงเรียนช่างไม้-ช่างปั้น (หัตถกรรม)” โดยมีหลวงสินธุสงครามชัย (รัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการในขณะนั้น) เป็นประธานในพิธีเปิดโรงเรียน และได้เปิดสอนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น (ม.๑, ม.๒ และ ม.๓) หลักสูตร ๓ ปี
และในปีพุทธศักราช ๒๔๘๓ แผนกช่างต่อเรือ ได้ทำการย้ายจากเพนียดคล้องช้างไปเรียนที่ตำหนักสะพานเกลือ บนเกาะลอยในตำบลหัวรอซึ่งเป็นสถานที่ตั้งวิทยาลัยเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมการต่อเรือพระนครศรีอยุธยาในปัจจุบัน
ต่อมาในปีพุทธศักราช ๒๔๙๕ จากโรงเรียนช่างไม้-ช่างปั้น (หัตถกรรม) ได้เปลี่ยนชื่อมาเป็น “โรงเรียนการช่างพระนครศรีอยุธยา (การช่างชาย)” และได้ปรับปรุงหลักสูตรใหม่ให้สอดคล้องกับความต้องการของชุมชน โดยเปิดทำการสอน ๒ แผนกช่าง คือ แผนกช่างยนต์ และแผนกช่างก่อสร้าง เนื่องจากงานไม้-ช่างปั้น ไม่อยู่ในความนิยมของประชาชนทั่วไป โดยเปิดรับนักเรียนที่จบชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น (ม.๓) หลักสูตร ๓ ปี สอนในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.ศ.๓, ม.ศ.๕ และ ม.ศ.๖)
ในปีพุทธศักราช ๒๕๑๙ ได้เปิดรับนักเรียนที่เรียนจบจากระดับชั้น ม.ศ.๔, ม.ศ.๕ และ ปวช. โดยรวมโรงเรียนทั้ง ๓ แห่งเข้าด้วยกัน ใช้ชื่อว่าวิทยาลัยอาชีวศึกษาพระนครศรีอยุธยา โดยโรงเรียนการช่างพระนครศรีอยุธยา (การช่างชาย) ใช้ชื่อว่าวิทยาลัยอาชีวศึกษาพระนครศรีอยุธยา (วิทยาเขต ๑) และโรงเรียนการช่างสตรีใช้ชื่อว่าวิทยาลัยอาชีวศึกษาพระนครศรีอยุธยา (วิทยาเขต ๒) โรงเรียนการช่างต่อเรือใช้ชื่อว่าวิทยาลัยอาชีวศึกษาพระนครศรีอยุธยา (วิทยาเขต ๓)
และในปีพุทธศักราช ๒๕๒๓ วิทยาลัยอาชีวศึกษาพระนครศรีอยุธยา (วิทยาเขต ๑) ได้เลื่อนฐานะเป็นวิทยาลัยเทคนิค ใช้ชื่อว่า “วิทยาลัยเทคนิคพระนครศรีอยุธยา”